Het is een grijze, waterkoude middag in januari, maar in het het souterrain van de Nieuwezijdsvoorburgwal 38 is het aangenaam warm. Op de grote keukentafel staat een schaal met koekjes, in de hoek staat een bank, een tv en een Playstation.
Achter in het pand is de keuken, waar een wasmachine zachtjes staat te draaien. Daarnaast is de douche, met een wastafel en een grote spiegel.
Het is stil in de inloop, de enige plek in Amsterdam speciaal voor dak- en thuisloze jongeren tussen de 18 en 23 jaar. De jongeren zijn naar Gladiator II in Tuschinski, het uitje van januari. In februari staat een middag schaatsen op het Museumplein op de planning.
Op alle andere weekdagen is dit een rustige, veilige plek waar dakloze jongeren – na een korte intake – overdag kunnen binnenlopen. Er is koffie, thee, lunch. Ze kunnen een wasje draaien, douchen, een spelletje spelen, een praatje maken en delen wat ze op hun hart hebben, als ze daar behoefte aan hebben. Iedere jongere krijgt begeleiding van een hulpverlener.
Zoekende
‘Aan deze keukentafel gebeurt in wezen niets anders dan aan mijn keukentafel thuis,’ vertelt groepsleider Pascal Hol, thuis (bonus)vader van zes kinderen, waarvan vier pubers. ‘Deze jongeren verschillen echt niet zoveel van andere jongeren. Ze zijn zoekende, zoals alle jongeren.
Alleen hebben ze geen dak boven hun hoofd en missen ze – vaak al lange tijd – een ouderfiguur die naar ze luistert, met ze meedenkt, sturing geeft. Die persoon proberen wij voor ze te zijn.
De liefde en aandacht die ik mijn kinderen geef, die hebben deze kinderen niet, of op een andere manier gehad. Dat wil ik ze, vanuit een vaderlijke rol, hier bieden. Juist deze jongeren verdienen kansen, omdat ze al een belast verleden hebben.’
Jongeren met kansen
Pascal werkte op tal van groepen, van de (gesloten) jeugdzorg, jeugdgevangenis tot in de volwassenen (forensische) psychiatrie, maar nergens voelde hij zich zo thuis als hier. ‘De inloop is mijn tweede thuis. En dit is een doelgroep waarmee ik het allerliefste werk.
Het zijn jongeren met kansen. Met de juiste hulp, met op het juiste moment een beetje richting geven, lukt het ze vaak een andere weg in te slaan. Dat maakt het werk heel bevredigend.
Aan deze jongeren zie je niet dat ze dakloos zijn. Ze verwaarlozen zichzelf nog niet. En als ze dat al wel doen, dan zeggen we: ‘Je ruikt, misschien heb je dat zelf niet door. Neem een douche, poets je tanden, doe wat deo op, en trek schone kleding aan. Gewoon zoals je dat tegen je eigen puber ook zou zeggen.’
Huiskameroverleg
Voor jongeren zonder schone kleding liggen setjes kleding klaar. Iedere donderdag is er huiskameroverleg, dan praten groepsleiders en jongeren over het reilen en zeilen in de opvang. Pascal: ‘We beslissen zoveel mogelijk samen. Jongeren hebben een grote stem in hoe we het hier organiseren.’
Doorstroom stokt
Het team voor dak- en thuisloze jongeren van perMens bestaat uit twee groepsleiders op de inloop, straathoekwerkers en hulpverleners die jongeren begeleiden.
In totaal waren er in 2024 280 jongvolwassenen in begeleiding, 146 jongens en 134 meisjes. Samen brachten zij 2290 bezoeken aan de inloop.
Veel van die jongeren slapen ’s nachts in de nachtopvang van perMens aan het Atlantisplein, waar Pascal naast zijn baan als groepsleider coördinator is. ‘Twee jaar geleden zijn we daar van zeven naar vijftien plekken gegaan, met dank aan wethouder Rutger Groot Wassink. Maar ook nu zit het altijd vol. We moeten vaak ‘nee’ verkopen.’
Dat komt omdat de doorstroom naar begeleid wonen en naar de reguliere huisvesting helemaal vastzit. Jongeren slapen dus vaak langer dan nodig in de nachtopvang. Pascal: ‘Te lang in de nachtopvang slapen is voor niemand goed, maar voor deze kansrijke groep al helemaal niet. Jongeren raken gedemotiveerd, vallen terug in oude patronen, in criminaliteit, ze gaan veel blowen.’
Spontaan bezoek
Voor de glazen deur staat een lange jongen in een beige, onberispelijk, joggingspak. Hij heeft een koptelefoon om zijn hals en een frisse, open blik. Aan niets is te zien dat deze jongen dakloos is, en toch slaapt deze jongen in de tijdelijk winteropvang in de Barndesteeg.
Hij loopt even binnen, gewoon zomaar, om aan iemand te kunnen vertellen dat zijn contract is verlengd. Ook school gaat oké. Alleen het slapen in de winteropvang speelt hem parten. Hij slaapt er slecht.
‘Deze jongen heeft op hoog niveau gesport,’ vertelt Pascal later. ‘Zijn sportvrienden wonen aan de andere kant van het land. Daar slaapt hij soms. Maar hij gaat hier naar school en werk. Hij komt uit een vreselijke thuissituatie. Een slimme jongen, maar met schulden, en een traumatisch verleden.’
Veilige omgeving
Jongvolwassenen die niet op het Atlantisplein terecht kunnen, slapen in de noodopvang voor volwassenen of in een tijdelijke winteropvangvoorziening zoals de Barndesteeg, geen ideale plek voor deze groep.
Pascal: ‘In de reguliere nachtopvang zitten deze jongeren – ik noem ze liever volwassen kinderen – tussen mensen waar je hen helemaal niet tussen wil hebben: zware gebruikers, mensen met zware psychiatrische problemen. Ik probeer via de coördinator te zorgen dat de jongeren op een andere gang kunnen slapen.’
Ook op de inloop is het zaak om te zorgen voor een veilige omgeving. Dat betekent: tas in de kluis, en eerst aanbellen. De deur is van glas, zodat Pascal kan zien wie er voor de deur staat. Iedereen in de inloop heeft de huisregels ondertekend. Gedraagt een jongere zich niet, dan volgt een gesprek. Al is er veel begrip.
Pascal: ‘Het is niet fijn om ’s ochtends niet te weten waar je die avond kan slapen. Je hebt er niet voor gekozen om met een vreemde een stapelbed te delen. Dus je slaapt slecht. Je wordt beïnvloed door het gedrag van anderen. Dan ga je je soms anders gedragen.
Maar we hebben onze huisregels, dat is een leidraad in hoe we hier met elkaar omgaan. Daar ga ik soepel mee om als het kan en streng als het moet.
Dus soms moet ik iemand apart nemen. En heel soms moet ik iemand eruit zetten. Of ertussen springen. Om ervoor te zorgen dat dit een veilige plek is waar iedereen zich prettig voelt. Maar dat betekent niet meteen dat je de volgende dag niet meer welkom bent.’
Tekst: Ilse van der Mierden
Beeld: Piet Hermans
De inloop voor dak- en thuisloze jongeren van perMens bevindt zich op de Nieuwezijdsvoorburgwal 38 en is open van maandag tot en met vrijdag van 10:00 tot 16:00 uur.
